Podstawowym produktem hodowli zwierząt futerkowych — lisów srebrzystych, niebieskich i polarnych (piesaków), norek, szopów, soboli, nutrii, szynszyli i wielu innych gatunków zwierząt futerkowych — są wartościowe skórki, które wykorzystujemy w celu sporządzania różnych artykułów konfekcyjnych. Hodowla zwierząt futerkowych jest nową zdo­byczą zootechniki. Mimo że zwierzęta futerkowe dopiero od niedawna znajdują się pod bezpośrednią kontrolą człowieka, zmieniły się one już w znacznym stopniu i różnią się od swych dzikich braci żyjących na wol­ności. Główną przyczyną zmiany właściwości zwierząt futerkowych hodo­wanych w fermach była zmiana warunków ich życia. Człowiek rozmnaża i chowa zwierzęta futerkowe w innych warunkach klimatu niż te, do których przywykły one w swej ojczyźnie. Gdy bowiem np. srebrzysto-czarne lisy albo niebieskie lisy polarne (piesaki) żyją na wolności tylko w strefie północnej klimatu zimnego, to w fermach hodowlanych zwierzęta to można z powodzeniem rozmnażać w rozlicznych miejscowościach róż­nych stref klimatycznych. Nowe środowisko geograficzne i klimat inny niż w ojczyźnie zmieniały stopniowo zwierzęta i wytwarzały w nich cechy, wynikające z przysto- sowania do nowych warunków życia. Duże zmiany wywołały nowe, za­stosowane przez człowieka sposoby żywienia, pielęgnowania i utrzymania zwierząt futerkowych, a zwłaszcza celowa selekcja i umiejętny dobór hodowlany (kojarzenie sztuk wykazujących zmiany wywołane przez mu­tacje lub umiejętne krzyżowanie). W hodowli zwierząt futerkowych wykształciły się te cechy i właści­wości, które interesują hodowcę. Zwiększyła się zatem płodność samic, poprawiła się jakość futerek i zwiększył ogólny ciężar ciała zwierząt, wystąpiły też liczne odmiany umaszczenia. Silnie podniosła się płodność zwłaszcza samic lisów pospolitych i po­larnych (piesaków) oraz norek i dziś już znacznie przewyższa ilości osią­gane w pierwszym okresie udomowienia. Bardzo znacznie zwiększyły się też ogólne wymiary zwierząt. Długość tułowia lisów dochodzi obecnie na wielu fermach do 76—77 cm, a ich waga żywa do 9 kg. Norki również udało się znacznie powiększyć. Skórki samców tego gatunku osiągają obecnie niejednokrotnie rozmiary średniej wielkości skórek lisich. Tak dużych zwierząt nigdy nie spotykamy w naturalnych warunkach. W jeszcze większym stopniu zmieniła się jakość futerek. Powstało też szereg nowych odmian barwnych. W ciągu ostatnich 15 lat pojawiły się v/ fermach prowadzących hodowlę zwierząt futerkowych liczne osobniki zupełnie nowych odcieniach futra. Obok zwykłych czarnych i srebrzysto-czarnych lisów widzimy w gospodarstwach hodowlanych sztuki platynowe, białogłowe, srebrzystoniebieskie, śnieżne. Wszystkie nowe umaszczenia powstały w następstwie mutacji barwy okrywy lisa srebrzystoczarnego. Jeszcze więcej nowych maści niż u lisów wytworzono u norek. Z dawniej hodowanych wyłącznie brązowych norek, tzw. standardowych, powstały odmiany norek czarnych, białych krzyżaków, norek platynowych, paste­lowych, szafirowych, palomino, topazowych, srebrzysto-sobolowych, kunich wiele jeszcze innych odmian. Podniosła się również jakość futerek. Gęstość i piękność futerek lisich podniosła się ostatnio do niewidzianych dotąd granic. Uzyskano również mutację nutrii o okrywie bez włosa rdzeniowego, z samym tylko puchem, podobnie jak znana rasa królików reksów. Wszystkie te przykłady wykazują, że pod wpływem celowej zmiany warunków życia i stosowania przez człowieka odpowiednio dobranych metod hodowlanych, najbardziej zasadnicze właściwości, cechy i zalety zwierząt futerkowych uległy daleko idącym zmianom. Proces udomowie­nia posunął się tak daleko, że zwierzęta futerkowe hodowlane — to już zu­pełnie wyodrębniona grupa, różna od swych przodków schwytanych nie­gdyś na wolności. Niedocenianie roli wytworzonych u zwierząt odruchów warunkowych, a w związku z tym nie dość przemyślane próby zmiany warunków ich życia, mogą jednak nieraz przynieść zgubne następstwa dla hodowli. Za przykład służą obserwowane często zaburzenia stresowe rozrodu u samic, które przed samym sezonem kopulacyjnym przeniesiono do innych klatek, nawet w tej samej fermie. Zmiana warunków życiowych powoduje w tym przypadku zahamowanie wystąpienia rui. Na tym samym hamującym wpływie nowego środowiska polega znany hodowcom fakt, że niejedno­krotnie młode samce nie chcą kryć samic w obcej klatce. Nie wszystkie jednak nowe odruchy występujące u zwierząt są niekorzystne dla ho­dowcy. I. P. Pawłów uważa, że nowo powstałe odruchy warunkowe mogą z czasem wzmacniać się, a podtrzymywane przez szereg pokoleń mogą stać się dziedziczne i przekształcić w odruchy bezwarunkowe. Nauka Pawłowa wskazuje więc, że zachowanie się zwierząt może z czasem ulec trwałym przekształceniom pod wpływem określonych warunków ży­cia, w kierunku pożądanym przez człowieka. Należy więc oczekiwać, że wykorzystanie zdobyczy nauki Pawłowa w praktyce naszej hodowli zwie­rząt futerkowych umożliwi dalsze podniesienie ich jakości, a tym samym osiągnięcie, także i w tej dziedzinie, lepszych wyników produkcyjnych.