Wiadomości ogólne Ze względu na wysoką wartość futerek łowy na sobole i blisko z nimi spokrewnione kuny przybrały w wielu krajach charakter eksterminacyjny. Zwłaszcza liczba soboli żyjących na wolności obniżyła się tak bardzo, że należało liczyć się poważnie z możliwością zupełnego ich wytępienia. W tych warunkach hodowcy radzieccy podjęli uwieńczone powodzeniem próby udomowienia sobola syberyjskiego (Martes zibellina L.), stwa­rzając w ten sposób nową gałąź hodowli zwierząt futerkowych. Soból syberyjski należy — podobnie jak norka — do rodziny łasico-watych rodzaju kuna (Martes). Oprócz sobola należą do tej rodziny na­stępujące gatunki: kuna leśna, czyli tumak (Martes martes L.) kuna domowa, czyli kamionka (Martes foina L.) kuna kanadyjska (Martes pennati E.) kuna amerykańska albo świerkowa (Martes americana S.) soból hudsoński (Martes caurina S.) Wszystkie zwierzęta zaliczane do tego rodzaju są pokrój owo bardzo do siebie podobne. Różnią się one głównie wielkością ciała, długością ogo­na, umaszczeniem, a przede wszystkim jakością futerka. Za najcenniejsze i mające największe znaczenie dla hodowli praktycznej uważane są dziś sobole syberyjskie i największa ze wszystkich wymienionych tu gatunków kana kanadyjska. Soból występuje obecnie prawie wyłącznie na terenach Związku Ra­dzieckiego. Jest to zwierzę niewielkie, o długości tułowia wahającej się w granicach 35—53 cm, stosunkowo krótkim puszystym ogonie (10—12 cm) i ciężarze ciała nie przekraczającym 2 kg, a u sztuk drobniejszych — 1 kg. Waga żywa soboli ulega w ciągu roku ciągłym zmianom. Najniższa jest ona w okresie od listopada do stycznia, najwyższa w sierpniu. Samce tego gatunku są na ogół o ok. 10—15°/o cięższe od samic. Zmienność wielkości soboli żyjących na wolności ma charakter wyraźnie regionalny; najmniej­sze są sobole znad Amuru, największe uralskie. Dużą trudność w rozwoju hodowli soboli sprawia późne dojrzewanie tych zwierząt. Nie dają one pierwszego miotu przed ukończeniem 2 lat. W miocie tylko wyjątkowo bywa więcej niż troje szczeniąt. Sobole są długowieczne w porównaniu z innymi zwierzętami futerkowymi chowany­mi w fermach. Sztuki rozpłodowe dożywają w klatkach 12—15 lat, dając w tym czasie po 8—11 miotów. Pierwsze próby klatkowego chowu soboli i kun podejmowano już w ubiegłym stuleciu w Niemczech, Stanach Zjednoczonych Ameryki Pół­nocnej i w Kanadzie. Nie udało się jednak ani razu osiągnąć pomyślnych wyników. Zagadnienie rozpłodu soboli i kun w niewoli rozwiązał dopiero prof. Manteuffel w Moskwie w latach 1927—1930. Od tego czasu hodowla soboli rozwinęła się w ZSRR bardzo szeroko. W Polsce były ostatnio po­dejmowane, z częściowym powodzeniem, próby rozmnażania kun w nie­woli. W Związku Radzieckim rozróżnia się obecnie wśród soboli według ty­pu okrywy 8 grup, a według odcieni sierści 7 odmian barwnych.