KOT DZIKI I KOT UDOMOWIONY
Co ma wspólnego kot z lwem i tygrysem?
Kot domowy należy do olbrzymiej rodziny kotowatych (Felidae). Rodzina ta, bardzo liczna gatunkowo, mająca swych przedstawicieli we wszystkich krajach, z wyjątkiem Australii i sąsiednich wysp, nie jest jeszcze całkowicie i dokładnie poznana.
Według przyjętej u nas systematyki zoologicznej (K. Kowalski) rodzinę kotowatych podzielono na 2 podrodziny - Machairo-dontinae (wymarłą w plejstocenie) i Fehnae.
Wszystkie wiec żyjące kotowate należą do tej samej podrodziny - Felinae, która obejmuje 4 rodzaje.
Są one do siebie bardzo podobne. Brehm, opisując je, tak o nich mówi: „Tak doskonałej jak u nich proporcji tułowia i kończyn, prawidłowości wykończenia w budowie, nie znajdujemy już u innych ssaków drapieżnych. Tu każda część ciała odznacza się zgrabnością i powabem, dlatego właśnie w tak wysokim stopniu cały kształt zwierzęcia odpowiada naszemu poczuciu piękna. Nasz kot domowy może być uznany za portret tego zespołu, nie ma bowiem drugiej takiej rodziny drapieżców, gdzie by u wszy-
stkich jej przedstawicieli zasadnicze elementy budowy były równie dokładnie reprodukowane. Wszystkie cechy gatunkowe robią tu wrażenie cech drugorzędnych i powierzchownych, w porównaniu z różnicami między grupami i gatunkami w innych rodzinach. Tak np. lew ze swoją grzywą lub ryś z pędzelkami włosów na uszach i kikutowatym ogonem są tak samo kotami jak np. lampart. Nawet gepard, wykazujący najmniej cech ogólnych, jest jednak również niczym innym jak kotem".
Wszystkie kotowate są zwierzętami mięsożernymi, polują na żywą zdobycz. Głowa ich jest okrągława, o krótkim pysku, osadzona na krótkiej szyi. Tułów długi i smukły. Nogi średniej długości, silne, palcochodne, przednie cztero-, tylne - pięciopalczas-te, u dołu zaokrąglone. Dzięki temu, że opuszki (poduszeczki) palcowe są miękkie, chód kotów jest bardzo cichy. Pazury są hakowato zagięte, bardzo ostre i całkowicie ukryte w fałdach skóry palców, dzięki czemu przy chodzeniu nie tępią się i nie pozostawiają śladów na tropie. Pazury są wysuwane z fałdów tylko w razie potrzeby, gdy mają być użyte jako broń zaczepna lub obronna. U samicy na brzuchu znajdują się cztery sutki, czasem zaś jeszcze cztery dodatkowe występują na piersiach.
Kotowate zamieszkują lasy, nadrzeczne zarośla, góry i pustynie. Same nor nie kopią, wykorzystując naturalne kryjówki. Większość z nich dobrze chodzi po drzewach. Wszystkie są bardzo silnymi i zwinnymi zwierzętami, szybko biegają, ale nie pokonują większych odległości. Ze zmysłów najlepiej mają wykształcony słuch i wzrok, o wiele słabiej - węch. Doskonale także pływają, choć na ogół nie znoszą wody.
Wszystkie one polują na żywą zdobycz w podobny sposób -bezszelestnie skradają się do swej ofiary od strony podwietrznej, rozglądając się i nasłuchując, jednym susem je dopadają, potężnym ciosem w kark rozciągają na ziemi, a następnie zabijają zębami. W pościg na ogół się nie wdają. Dużą rolę w chwytaniu i zabijaniu zdobyczy odgrywają u nich zęby w liczbie 28-30 sztuk. Czasem u rysi i małych kotów może brakować przedtrzonowców, jak u gepardów, które mają 28 zębów. W przednim uzębieniu dominują mocne kły w formie sztyletu, osadzone w szczęce (górnej) i w żuchwie (dolnej), poruszanej potężnymi mięśniami. Liczba zębów trzonowych jest u nich zredukowana, siekacze mają wysokie i ostre korony, zęby trzonowe są silnie rozwinięte. Między kłami a przedtrzonowcami (górnymi i dolnymi) znajduje się duża wolna przestrzeń. Język jest szorstki, pokryty licznymi brodawkami. Oczy duże i wypukłe. Okrywa włosowa - krótka, miękka, o gęstym włosie pokrywowym i słabym podszyciu. Wiele gatunków ma charakterystyczne, dłuższe uwłosienie w postaci grzywy, bokobrodów czy pędzelków na końcach uszu. Umaszczenie jest różne, często pręgowane lub plamiste. Wszystkie, z wyjątkiem rysia, serwala i kota błotnego, mają długi ogon, który pomaga w rozpędzie i skoku, a także służy do balansowania i sterowania. Kotowate prowadzą samotny tryb życia i tylko w okresie rui, a nieraz i wychowu młodych, żyją parami.