Reklama
A A A

KOT DZIKI I KOT UDOMOWIONY

Co ma wspólnego kot z lwem i tygrysem? Kot domowy należy do olbrzymiej rodziny kotowatych (Felidae). Rodzina ta, bardzo liczna gatunkowo, mająca swych przedstawicieli we wszystkich krajach, z wyjątkiem Australii i sąsiednich wysp, nie jest jeszcze całkowicie i dokładnie poznana. Według przyjętej u nas systematyki zoologicznej (K. Kowal­ski) rodzinę kotowatych podzielono na 2 podrodziny - Machairo-dontinae (wymarłą w plejstocenie) i Fehnae. Wszystkie wiec żyjące kotowate należą do tej samej podro­dziny - Felinae, która obejmuje 4 rodzaje. Są one do siebie bardzo podobne. Brehm, opisując je, tak o nich mówi: „Tak doskonałej jak u nich proporcji tułowia i koń­czyn, prawidłowości wykończenia w budowie, nie znajdujemy już u innych ssaków drapieżnych. Tu każda część ciała odznacza się zgrabnością i powabem, dlatego właśnie w tak wysokim stopniu cały kształt zwierzęcia odpowiada naszemu poczuciu piękna. Nasz kot domowy może być uznany za portret tego zespołu, nie ma bowiem drugiej takiej rodziny drapieżców, gdzie by u wszy- stkich jej przedstawicieli zasadnicze elementy budowy były równie dokładnie reprodukowane. Wszystkie cechy gatunkowe robią tu wrażenie cech drugorzędnych i powierzchownych, w porównaniu z różnicami między grupami i gatunkami w innych rodzinach. Tak np. lew ze swoją grzywą lub ryś z pędzelkami włosów na uszach i kikutowatym ogonem są tak samo kotami jak np. lampart. Na­wet gepard, wykazujący najmniej cech ogólnych, jest jednak ró­wnież niczym innym jak kotem". Wszystkie kotowate są zwierzętami mięsożernymi, polują na żywą zdobycz. Głowa ich jest okrągława, o krótkim pysku, osa­dzona na krótkiej szyi. Tułów długi i smukły. Nogi średniej dłu­gości, silne, palcochodne, przednie cztero-, tylne - pięciopalczas-te, u dołu zaokrąglone. Dzięki temu, że opuszki (poduszeczki) palcowe są miękkie, chód kotów jest bardzo cichy. Pazury są ha­kowato zagięte, bardzo ostre i całkowicie ukryte w fałdach skóry palców, dzięki czemu przy chodzeniu nie tępią się i nie pozosta­wiają śladów na tropie. Pazury są wysuwane z fałdów tylko w ra­zie potrzeby, gdy mają być użyte jako broń zaczepna lub obronna. U samicy na brzuchu znajdują się cztery sutki, czasem zaś jeszcze cztery dodatkowe występują na piersiach. Kotowate zamieszkują lasy, nadrzeczne zarośla, góry i pu­stynie. Same nor nie kopią, wykorzystując naturalne kryjówki. Większość z nich dobrze chodzi po drzewach. Wszystkie są bardzo silnymi i zwinnymi zwierzętami, szybko biegają, ale nie pokonują większych odległości. Ze zmysłów najlepiej mają wykształcony słuch i wzrok, o wiele słabiej - węch. Doskonale także pływają, choć na ogół nie znoszą wody. Wszystkie one polują na żywą zdobycz w podobny sposób -bezszelestnie skradają się do swej ofiary od strony podwietrznej, rozglądając się i nasłuchując, jednym susem je dopadają, potęż­nym ciosem w kark rozciągają na ziemi, a następnie zabijają zę­bami. W pościg na ogół się nie wdają. Dużą rolę w chwytaniu i zabijaniu zdobyczy odgrywają u nich zęby w liczbie 28-30 sztuk. Czasem u rysi i małych kotów może brakować przedtrzonowców, jak u gepardów, które mają 28 zębów. W przednim uzębieniu dominują mocne kły w formie sztyletu, osadzone w szczęce (gór­nej) i w żuchwie (dolnej), poruszanej potężnymi mięśniami. Liczba zębów trzonowych jest u nich zredukowana, siekacze mają wyso­kie i ostre korony, zęby trzonowe są silnie rozwinięte. Między kła­mi a przedtrzonowcami (górnymi i dolnymi) znajduje się duża wolna przestrzeń. Język jest szorstki, pokryty licznymi brodawka­mi. Oczy duże i wypukłe. Okrywa włosowa - krótka, miękka, o gęstym włosie pokrywowym i słabym podszyciu. Wiele gatun­ków ma charakterystyczne, dłuższe uwłosienie w postaci grzywy, bokobrodów czy pędzelków na końcach uszu. Umaszczenie jest różne, często pręgowane lub plamiste. Wszystkie, z wyjątkiem rysia, serwala i kota błotnego, mają długi ogon, który pomaga w rozpędzie i skoku, a także służy do balansowania i sterowania. Kotowate prowadzą samotny tryb życia i tylko w okresie rui, a nieraz i wychowu młodych, żyją parami.