Historia kręgowców jest szczególnie fascynującym działem nauk o ży­ciu, który poucza nas o przeszłości naszego własnego organizmu, in­formuje o tym jak wyglądali i jak żyli nasi odlegli przodkowie, a przez to wyjaśnia niejedną naszą cechę. Dzięki temu, że szkielet kręgowców niekiedy przechowuje się w ziemi przez wiele milionów lat, przeszłość tych zwierząt jest znana lepiej niż jakiejkolwiek innej grupy systema­tycznej, a wskutek tego dostarcza ona najwięcej przykładów ilustru­jących, jak istoty żywe zmieniały się w procesie nazywanym ewolucją. Może jednak największym urokiem historii kręgowców jest jej złożona struktura. Rozmaite wiadomości zdobywane przez różne działy biologii nieraz długo wydają się dziwne, nieprawdopodobne i niezro­zumiałe, dopóki nowe odkrycia lub nowe hipotezy nie połączą różnych zjawisk w niespodziewanie harmonijną i przejrzystą całość. Spostrze­ganie tych związków i zależności dostarcza ogromnej satysfakcji in­telektualnej. Aby uzyskać orientację w ewolucji jakiejś grupy organizmów nie wystarczy ani sama znajomość ich budowy, ani samo poznanie wszys­tkich skamielin pozostałych po formach żyjących przed milionami lat. Do zbudowania syntezy konieczna jest orientacja we wszystkich działach biologii. Zarówno znajomość czynności narządów, jak i orien­tacja w sposobie życia zwierząt są niezbędne do zrozumienia budowy organizmów, na którą niejednokrotnie rzucają światło również bio­chemia i biofizyka. Genetyka tłumaczy mechanizm zmienności, bez której ewolucja byłaby niemożliwa. Każdy z działów nauk biologicz­nych zawiera wiadomości, które mogą posłużyć do wyjaśnienia przesz­łości naszych przodków. W biologii spotykamy zwykle wiele rozmaitych punktów widzenia tych samych faktów. Tak np. budowę oka ludzkiego możemy wyjaśnić opierając się na prawach załamania światła. Istnieje także takie tłu­maczenie ułożenia i budowy oka człowieka, którego zasadniczym elementem jest podkreślenie, że dla człowieka zmysł wzroku jest zmysłem najważniejszym, odmiennie od większości ssaków, orientujących się w otoczeniu przede wszystkim za pomocą powonienia. Jednak budowę siatkówki trzeba objaśniać opisując jej rozwój u zarodka. Opis rozwoju gałki ocznej jest też bardzo ważnym składnikiem tłumaczenia budowy tego narządu. Oczywiście te rozmaite sposoby tłumaczenia budowy oka nie są z sobą sprzeczne, lecz przeciwnie — wzajemnie się uzupeł­ niają. W przytoczonym przykładzie sprawa ta nie budzi wątpliwości, ale nic zawsze tak bywa. Spotyka się też poglądy, że mnożenie rozmaitych tłumaczeń tego samego zjawiska jest zbyteczne, a nawet błędne. Nie można się z tym zgodzić. Zjawiska biologiczne są zależne od wielu rozmaitych oko­liczności. Wyjaśnienie każdej z tych zależności jest konieczne, stwo­rzenie odpowiedniej hipotezy ma ogromne znaczenie poznawcze. Ogra­niczenie ilości tłumaczeń pominęłoby pewne istotne zależności, musia­łoby więc prowadzić do wniosków błędnych. Tak np. rozwój zarodka jest zależny od praw określających szybkość dyfuzji soli oraz lepkość roztworów białek, a także od zespołu genów przekazanych przez orga­nizmy rodzicielskie. Pominięcie którejkolwiek z tych zależności musi dać fałszywy obraz opisywanego procesu. Co więcej — niektóre z wy­mienionych zależności są z kolei wyraźnie uwarunkowane. Zespół genów przekazywanych przez rodziców zarodkowi zależy od ekologii i od całej przeszłości ewolucyjnej gatunku.